അറബ് വണിക്കായ നഖ്ഹൂദ മിഷ്കാല് നിര്മ്മിച്ച ഒരു വാസ്തു വിദ്യാ അത്ഭുതം ആണ് കുറ്റിച്ചിറയിലെ 650 വര്ഷത്തിലേറെ പഴക്കമുള്ള മിഷ്കാല് മസ്ജിദ്. 1510-ലുണ്ടായ ഒരു പോര്ത്തുഗീസ് ആക്രമണത്തില് തുടക്കത്തില് അഞ്ചു നിലകളിലായിരുന്ന പള്ളിക്ക് ഭാഗികമായി കേടുപാടുകള് സംഭവിച്ചു. പിന്നീട് സാമൂതിരിയുടെ സഹായത്താല് പഴയ രീതിയില് തന്നെ പുതുക്കി പണിതു. കേരളീയ വാസ്തുവിദ്യാശൈലിയിലുള്ള മരനിര്മ്മിതിയാണ് ഈ പള്ളി. കൊത്തു പണികളുള്ള മരത്തൂണുകള്, ഇറ്റാലിയന് മാര്ബിള് വിരിച്ച പൂമുഖം, മിനാരങ്ങളോ, ഗോളാകൃതിയിലുള്ള മേല്ത്തട്ടോ ഇല്ലാത്ത പള്ളി എന്നിങ്ങനെ മുസ്ലീം ആരാധനാലയങ്ങളില് തന്നെ മിഷ്കാല് പള്ളി വേറിട്ടു നില്ക്കുന്നു.
മിഷ്കാല് പള്ളി പൂർണമായും തടിയിൽ നിർമിച്ച അപൂർവമായ മസ്ജിദാണ്; കല്ല് ഉപയോഗം വളരെ കുറവാണ്. ചെരിഞ്ഞ മേൽക്കൂരയും മരത്തൂണുകളും കേരളത്തിന്റെ കാലാവസ്ഥയ്ക്ക് അനുയോജ്യമായ ശില്പരീതിയാണ്. മിനാരങ്ങളില്ലാത്ത രൂപകല്പന, പ്രാരംഭ കാല ഇസ്ലാമിക ആരാധനാലയങ്ങളുടെ ലാളിത്യത്തെ പ്രതിഫലിപ്പിക്കുന്നു.
അകത്തളങ്ങളിൽ കാണുന്ന സൂക്ഷ്മമായ മരക്കൊത്തുപണികളും തടി മേൽക്കൂരയും ഉന്നത കരകൗശല വൈദഗ്ധ്യത്തിന്റെ തെളിവുകളാണ്. കുറ്റിച്ചിറയുടെ വ്യാപാര–സാംസ്കാരിക ചരിത്രത്തോട് ചേർന്ന് വളർന്ന ഒരു ആത്മീയ–സാമൂഹിക കേന്ദ്രമായിരുന്നു ഈ പള്ളി.
കേരളത്തിലെ മുസ്ലിം പൈതൃകവും വാസ്തുവിദ്യയും പഠിക്കുന്നവർക്ക് മിഷ്കാല് പള്ളി ഒരു പ്രധാന ചരിത്ര റഫറൻസ് കേന്ദ്രമാണ്.
മിഷ്കാല് പള്ളി ഒരു ആരാധനാലയം മാത്രമല്ല; കേരളത്തിന്റെ സമ്പന്നമായ ഇസ്ലാമിക–വാസ്തു പൈതൃകത്തെ കാലങ്ങളിലൂടെ കൈമാറുന്ന ഒരു ജീവിച്ചിരിക്കുന്ന ചരിത്രസ്മാരകമാണ്.
