പ്രാര്ത്ഥനാ സമയങ്ങള് അറിയിക്കാന് മിഷ്കാല് പള്ളിയില് ഓരോ തവണയും നൂറ്റാണ്ടുകളുടെ പാരമ്പര്യം നിലനിര്ത്തി ഏറ്റവും മുതിര്ന്നയാള് ചെണ്ട കൊട്ടുന്ന പള്ളിയാണിത്. അറബ് വണിക്കായ നഖ്ഹൂദ മിഷ്കാല് ആണ് മരനിര്മ്മിതിയായ ഈ പള്ളി 650 വര്ഷം മുമ്പ് പണിതത്. പോര്ത്തുഗീസ് ആക്രമണത്തില് കേടുപാടുകള് പറ്റിയ പള്ളി സാമൂതിരിയുടെ നേതൃത്വത്തിലാണ് പുനരുദ്ധരിച്ച് പഴമ നിലനിര്ത്തി പുതുക്കി പണിതത്. അഞ്ചു നിലകളിലാണ് കേരളീയ വാസ്തു വൈഭവമായ ഈ പള്ളി സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്.
650 വര്ഷം പഴക്കമുള്ള മരത്തില് തീര്ത്ത അത്ഭുതമായ കോഴിക്കോട് കുറ്റിച്ചിറയിലെ മിഷ്കാല് പള്ളി, അറബ് വണിക്കായ നഖ്ഹൂദ മിഷ്കാല് ആണ് പണിതത്. 1510-ല് പോര്ത്തുഗീസ് ആക്രമണത്തില് അഞ്ചു നിലകളിലായി പരന്നു കിടക്കുന്ന ഈ പള്ളി ഭാഗികമായി തകര്ന്നിരുന്നു. കേരളത്തിന്റെ സാമുദായിക മൈത്രിയുടെ കീഴ്വഴക്കം വിളിച്ചു പറയും പോലെ സാമൂതിരിയാണ് ഇത് പുനരുദ്ധരിച്ച് പഴയ നിലയിലാക്കാന് നേതൃത്വം നല്കിയത്.
കേരളീയ നിർമാണ ശൈലിയും അറബി–മാപ്പിള പാരമ്പര്യവും അപൂർവമായി സമന്വയിപ്പിക്കുന്നു. ഏറെയും തടിയിലാണ് ഈ പള്ളി നിർമ്മിച്ചിരിയ്ക്കുന്നത്.
അകത്തളങ്ങളിൽ കാണുന്ന സൂക്ഷ്മമായ മരക്കൊത്തുപണികൾ, തടി മേൽക്കൂര, ജ്യാമിതീയ വിന്യാസങ്ങൾ എന്നിവ ഉന്നത കരകൗശല വൈദഗ്ധ്യത്തിന്റെ തെളിവുകളാണ്.
ഒരു കാലത്ത് കോഴിക്കോട് തുറമുഖ നഗരത്തിന്റെ വ്യാപാര–സാംസ്കാരിക ജീവിതവുമായി പള്ളി അടുത്ത ബന്ധം പുലർത്തിയിരുന്നു. കേരളത്തിലെ മുസ്ലിം പൈതൃകവും വാസ്തുവിദ്യയും പഠിക്കുന്നവർക്ക് മിഷ്കാല് പള്ളി ഒരു ജീവിച്ചിരിക്കുന്ന ചരിത്ര രേഖയാണ്. മിഷ്കാല് പള്ളി ആരാധനയുടെ കേന്ദ്രമായതിലുപരി, കേരളത്തിന്റെ ഇസ്ലാമിക ചരിത്രവും പൈതൃക വാസ്തുവിദ്യയും ഒരുമിച്ച് പ്രകടിപ്പിക്കുന്ന അപൂർവ സ്മാരകമാണ്.
മാലിക് ദിനാര് പള്ളിയുടെ വിശാലമായ പ്രാര്ത്ഥനാതളം കേരളത്തിന്റെ മരപ്പണി കരവിരുതിന്റെ ഉദാഹരണമാണ്. കൊത്തു പണി ചെയ്ത ഭീമന് തൂണുകള്, സങ്കീര്ണ്ണവും, വിചിത്രവുമായ കൊത്തു പണികള് ചെയ്ത പലകകള് കൊണ്ടുള്ള മരഭിത്തികള്, വിശുദ്ധ ഗ്രന്ഥങ്ങള് വച്ചിട്ടുള്ള മരം കൊണ്ടുള്ള അലമാരി തട്ടുകള് എന്നിങ്ങനെ ആകര്ഷകമാണീ തളം.
പ്രാര്ത്ഥനാ തളം വിശാലവും തുറന്നതുമായ ക്രമീകരണത്തിലാണുള്ളത്, ഒരേസമയം വലിയൊരു സംഘം വിശ്വാസികള്ക്ക് നമസ്കരിക്കാന് സൗകര്യമൊരുക്കുന്നു.
ചുണ്ണാമ്പ് പൂശിയ ചുമരുകളും ലളിതമായ അകത്തള വിന്യാസവും ആത്മീയ ഏകാഗ്രതയ്ക്ക് അനുയോജ്യമായ അന്തരീക്ഷം സൃഷ്ടിക്കുന്നു.
പ്രകൃതിദത്ത വെളിച്ചവും കാറ്റൊഴുക്കും പ്രാര്ത്ഥനാ തളത്തിലേക്ക് സുതാര്യമായി പ്രവേശിക്കുന്ന തരത്തിലുള്ള തുറന്ന ജാലകങ്ങളും വാതിലുകളും കാണാം.
കാലാനുസൃത പുതുക്കലുകള് നടത്തിയിട്ടുണ്ടെങ്കിലും, പള്ളിയുടെ പ്രാചീന ആത്മീയ ഭാവവും പൈതൃക സ്വഭാവവും സംരക്ഷിച്ചിരിക്കുന്നു.
