1921-ലെ മലബാര് കലാപത്തില് കേന്ദ്ര സ്ഥാനം വഹിച്ചതും, ഉയര്ന്ന മിനാരങ്ങളും മുഗള് ശൈലിയില് ഗോളാകാരത്തിലുള്ള നിര്മ്മിതിയും കൊണ്ട് ചരിത്ര പ്രാധാന്യം നേടിയ പള്ളിയാണ് തിരൂരങ്ങാടി ജുമാ മസ്ജിദ്.
മലപ്പുറം ജില്ലയിലെ തിരൂരങ്ങാടിയിൽ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന ജുമാ മസ്ജിദ് കേരളത്തിലെ മുസ്ലിം ആത്മീയ–സാംസ്കാരിക പൈതൃകത്തിൽ പ്രധാന സ്ഥാനമുള്ള ആരാധനാലയമാണ്. അറിവിന്റെയും ആരാധനയുടെയും സാമൂഹിക സേവനങ്ങളുടെയും കേന്ദ്രമായി ഈ പള്ളി ദീർഘകാലമായി പ്രവർത്തിച്ചുവരുന്നു.
തിരൂരങ്ങാടിയിലെ മുസ്ലിം സമൂഹത്തിന്റെ ആദ്യകാല ആത്മീയ കേന്ദ്രങ്ങളിലൊന്നായി ജുമാ മസ്ജിദ് കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. വിശാലമായ പ്രാർത്ഥനാ തളം ജുമാ നമസ്കാരത്തിലും പ്രത്യേക അവസരങ്ങളിലും വലിയൊരു ജനാവലിയെ സ്വീകരിക്കുന്നു.
കാലാനുസൃത നവീകരണങ്ങൾ ഉണ്ടായിട്ടുണ്ടെങ്കിലും, പള്ളിയുടെ ആത്മീയ ഗൗരവവും പൈതൃക സ്വഭാവവും സംരക്ഷിക്കപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്.
ആലപ്പുഴയിലെ ഏറ്റവും പുരാതന പള്ളിയായ സൗക്കര് മസ്ജിദ് ഗുജറാത്തില് നിന്നെത്തിയ ഹലായ് മേമന് സമൂഹം 250 കൊല്ലം മുമ്പ് സ്ഥാപിച്ചതാണ്. തിരുവിതാംകൂര് ദിവാനായ രാജാകേശവദാസാണ് പള്ളിക്ക് സ്ഥലം ദാനമായി നല്കിയത്. കേരളത്തില് കിഴക്കന് യൂറോപ്യന്, തുര്ക്കി ശൈലിയിലുള്ള അപൂര്വ്വ പള്ളിയാണിത്.
ആലപ്പുഴയുടെ വ്യാപാര ചരിത്രത്തോടും സാംസ്കാരിക പൈതൃകത്തോടും ചേർന്നുനിൽക്കുന്ന അതിപുരാതനമായ ആരാധനാലയമാണ് തിരുവമ്പാടി സൗക്കർ മസ്ജിദ്. ആലപ്പുഴയെ ഒരു തുറമുഖ നഗരമായി വികസിപ്പിച്ച കാലഘട്ടത്തിൽ ഇവിടെയെത്തിയ മുസ്ലിം വ്യാപാരികളുടെ പ്രധാന കേന്ദ്രമായിരുന്നു ഈ പള്ളി.
കേരളത്തിലെ തനതായ വാസ്തുശൈലിയും പേർഷ്യൻ അല്ലെങ്കിൽ അറബിക് ശൈലികളും ഒത്തുചേരുന്ന ഒരു നിർമ്മാണ രീതിയാണിവിടെ കാണാവുന്നത്. വിക്ടോറിയൻ നിർമ്മാണ ശൈലിയുടെ ഭാവങ്ങളും ഇതിൽ കാണാം. വെളുത്ത ചുണ്ണാമ്പ് ചുമരുകളും മേച്ചിലോടും കേരള വാസ്തുവിദ്യയുടെ ഭംഗി ഇതിന് നൽകുന്നു.
ആലപ്പുഴ തുറമുഖം സജീവമായിരുന്ന കാലത്ത്, വിവിധ രാജ്യങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള കപ്പലുകൾ ഇവിടെ എത്തിയിരുന്നപ്പോൾ, അന്യനാടുകളിൽ നിന്നുള്ള കപ്പൽയാത്രക്കാരും വ്യാപാരികളും പ്രാർത്ഥനയ്ക്കായി ആശ്രയിച്ചിരുന്നത് ഈ പള്ളിയെയായിരുന്നു. രാജഭരണകാലത്ത് പള്ളിക്ക് പലവിധത്തിലുള്ള പിന്തുണയും ലഭിച്ചിരുന്നു.
ഇസ്ലാമിക ശൈലിയുടെ സ്വാധീനവും കേരളീയമായ ചെരിഞ്ഞ മേല്പ്പുരകളും, ഉയര്ന്ന മിനാരങ്ങളും കൊണ്ടു സവിശേഷതയാര്ന്നതാണ് ഈരാറ്റുപേട്ടയിലെ പുത്തന്പള്ളി.
കോട്ടയം ജില്ലയിലെ ഈരാറ്റുപേട്ടയിൽ മീനച്ചിലാറിന്റെ തീരത്ത് സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന അതിപ്രശസ്തമായ ആരാധനാലയമാണ് ഈരാറ്റുപേട്ട പുത്തൻപള്ളി. ആത്മീയതയോടൊപ്പം തന്നെ വാസ്തുഭംഗി കൊണ്ടും ഈ പള്ളി ഏറെ ശ്രദ്ധിക്കപ്പെടുന്നു.
പുത്തൻപള്ളി അതിന്റെ ഗംഭീരമായ നിർമ്മാണശൈലിക്ക് പേരുകേട്ടതാണ്. കൂറ്റൻ മിനാരങ്ങൾ ഈ പള്ളിയുടെ പ്രത്യേകതയാണ്. ദൂരെയുള്ള മലനിരകളിൽ നിന്ന് നോക്കിയാൽ പോലും പള്ളിയുടെ ഈ പ്രൗഢി കാണാൻ സാധിക്കും.
ഈരാറ്റുപേട്ടയിലെ മുസ്ലിം ജനവിഭാഗത്തിന്റെ പ്രധാന കേന്ദ്രമാണ് ഈ പള്ളി. നൂറ്റാണ്ടുകൾക്ക് മുൻപ് തമിഴ്നാട്ടിൽ നിന്നും മറ്റും വ്യാപാരത്തിനായി ഇവിടെ കുടിയേറിയ ലബ്ബമാരുടെ ചരിത്രവുമായി ഈ പള്ളിക്ക് ആഴത്തിലുള്ള ബന്ധമുണ്ട്.
മറ്റു പല പ്രശസ്ത പള്ളികളെയും പോലെ ഈരാറ്റുപേട്ട പുത്തൻപള്ളിയിലും എല്ലാവർഷവും ചന്ദനക്കുടം നേർച്ച ഗംഭീരമായി ആഘോഷിക്കാറുണ്ട്.