പാളയം ജുമാ മസ്ജിദ് തിരുവനന്തപുരം നഗരത്തിലെ ഏറ്റവും പഴക്കമുള്ളതും പ്രാധാന്യമേറിയതുമായ മുസ്ലിം ആരാധനാലയങ്ങളിലൊന്നാണ്. പൊതുവര്ഷം 1813-ൽ തിരുവിതാംകൂർ മഹാരാജാവിന്റെ ഭരണകാലത്താണ് ഈ മസ്ജിദ് സ്ഥാപിക്കപ്പെട്ടത്. 1967-ല് അന്നത്തെ രാഷ്ട്രപതി ഡോ. സക്കീര് ഹുസൈനാണ് ഇത് ഉദ്ഘാടനം ചെയ്തത്. തിരുവനന്തപുരം നഗരത്തിന്റെ ഹൃദയഭാഗത്താണിത്.
മസ്ജിദിന്റെ വാസ്തുവിദ്യയിൽ പരമ്പരാഗത ഇസ്ലാമിക ശൈലിയും കേരളീയ വാസ്തുവിദ്യാ സവിശേഷതകളും മനോഹരമായി ലയിച്ചിരിക്കുന്നു. വിശാലമായ പ്രാർത്ഥനാഹാൾ, ശാന്തമായ അന്തരീക്ഷം, ലളിതവും ആകർഷകവുമായ നിർമ്മാണ ശൈലി എന്നിവയാണ് പള്ളിയുടെ പ്രത്യേകത.
പാളയം പ്രദേശത്ത് തന്നെ പാളയം ഗണപതി ക്ഷേത്രവും ക്രൈസ്റ്റ് ചർച്ചും ചേർന്നിരിക്കുന്നതിലൂടെ, മതങ്ങൾ തമ്മിലുള്ള സഹവർത്തിത്വത്തിന്റെയും പരസ്പര ബഹുമാനത്തിന്റെയും ശക്തമായ സന്ദേശമാണ് ഈ മസ്ജിദ് നൽകുന്നത്. കേരളത്തിന്റെ സാമൂഹിക-സാംസ്കാരിക ചരിത്രത്തിൽ മതസൗഹാർദ്ദത്തിന്റെ ജീവിക്കുന്ന ഉദാഹരണമായി പാളയം ജുമാ മസ്ജിദ് നിലകൊള്ളുന്നു.
വെള്ളിയാഴ്ചകളിലെ ജുമാ നമസ്കാരവും, റമദാൻ മാസത്തിലെ പ്രത്യേക പ്രാർത്ഥനകളും, മതപഠന ക്ലാസുകളും സാമൂഹ്യസേവന പ്രവർത്തനങ്ങളും മസ്ജിദിന്റെ സജീവത വ്യക്തമാക്കുന്നു. ഇന്ന് ഇത് ഒരു ആരാധനാലയം മാത്രമല്ല, തിരുവനന്തപുരത്തിന്റെ ആത്മാവിനെ പ്രതിഫലിപ്പിക്കുന്ന ഒരു ചരിത്രസ്മാരകവുമാണ്.
