ഒരു മുസ്ലീം പള്ളിക്ക് കേരളത്തിന്റെ ക്ഷേത്ര മാതൃകയിലുള്ള വാസ്തു ശൈലി യോജിക്കുന്നതെങ്ങനെ എന്നതിന് ഉദാഹരണമാണ് കൊടുങ്ങല്ലൂരിലെ ചേരമാന് ജുമാ മസ്ജിദിന്റെ ചെരിഞ്ഞിറങ്ങുന്ന ഓടുമേഞ്ഞ മേല്പ്പുരയും വെള്ളയടിച്ച ഭിത്തികളും. പൊതുവര്ഷം 629-ല് പണിത ഈ പള്ളി ഇന്ത്യയിലെ ആദ്യത്തെ മുസ്ലീം പള്ളിയാണെന്നു കരുതുന്നു. അറബ് വാണിജ്യബന്ധവും ഇസ്ലാമുമായുള്ള ആഴ്ന്നിറങ്ങുന്ന ചരിത്രവും ദൃശ്യമാകുന്ന പ്രതീകമാണ് ഈ പള്ളി.
കേരളത്തിലെ ഇസ്ലാമിക ചരിത്രത്തിന്റെ തുടക്കം ഓര്മിപ്പിക്കുന്ന ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ട ആരാധനാലയമാണ് കൊടുങ്ങല്ലൂരിലെ ചേരമാന് ജുമാ മസ്ജിദ്. ഇന്ത്യയിലെ തന്നെ ഏറ്റവും പുരാതനമായ മസ്ജിദുകളിലൊന്നായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്ന ഈ പള്ളി, കേരളത്തിലെ മതസാംസ്കാരിക ചരിത്രത്തില് അപൂര്വ്വ സ്ഥാനമാണ് വഹിക്കുന്നത്.
ചേര രാജാവായ ചേരമാന് പെരുമാള് ഇസ്ലാം സ്വീകരിച്ചു എന്ന ഐതിഹ്യവുമായി ഈ പള്ളി അടുത്ത ബന്ധം പുലര്ത്തുന്നു.
കേരളീയ ദേശിയ വാസ്തുവിദ്യയും പ്രാരംഭ ഇസ്ലാമിക ശൈലിയും ചേര്ന്ന ലളിതമായ നിര്മാണരീതിയാണ് പള്ളിയില് കാണുന്നത്. മിനാരങ്ങളില്ലാത്ത ഘടനയും ചുണ്ണാമ്പ് പൂശിയ ചുമരുകളും ഓടുമേഞ്ഞ മേല്ക്കൂരയും പാരമ്പര്യ സവിശേഷതകളാണ്.
ജുമാ നമസ്കാരത്തിനൊപ്പം മതപഠനത്തിനും സാമൂഹിക സംഗമങ്ങള്ക്കും പള്ളി കേന്ദ്രമായി പ്രവര്ത്തിച്ചിട്ടുണ്ട്. കാലാനുസൃത പുതുക്കലുകള് ഉണ്ടായിട്ടുണ്ടെങ്കിലും, പള്ളിയുടെ ചരിത്രാത്മക സ്വഭാവം സൂക്ഷ്മമായി സംരക്ഷിച്ചിരിക്കുന്നു.
